لیشمانیوز یک بیماری طولانی، شدید و تک یاخته ای (انگلی) انسان، سگ و سایر حیوانات است. سگ ها به عنوان منبع اصلی عفونت (“میزبان مخزن”) عمل می کنند ولی گربه ها به ندرت آلوده می شوند. انگل تک سلولی از طریق نیش پشه خاکی که قبلا حیوان یا فرد آلوده را نیش زده است، منتقل می شود. این بیماری به طور بالقوه در سگ ها و انسان ها کشنده است.
توجه به این نکته ضروری است که لیشمانیوز مستقیماً از سگی به سگ دیگر و از سگی به انسان دیگر منتقل نمی شود. پشه تنها ناقل بیماری است، به این معنی که پیشگیری از نیش پشه کلید پیشگیری از لیشمانیوز است.
شیوع در گربه ها معمولا کمتر از سگ های همان منطقه است. گربههایی که با انسانها زندگی میکنند میتوانند آلوده شوند و انگلها را در دسترس برای انتقال به ناقلین نگه دارند. با این وجود، نقش آنها به عنوان میزبان مخزن هنوز بحث برانگیز است.
انواع لیشمانیوز
- لیشمانیوز جلدی
این شکل از لیشمانیوز در درجه اول پوست و غشاهای مخاطی را درگیر می کند.
- لیشمانیوز احشایی
این نوع از بیماری می تواند اندام های داخلی مختلف مانند طحال، کبد و کلیه ها را درگیر کند و در صورت عدم درمان مناسب می تواند کشنده باشد.
علائم لیشمانیوز
پاسخ سیستم ایمنی سگ می تواند دربرابر این بیماری موثر باشد و از شکل فعال بیماری برای ماه ها تا سال جلوگیری کند. ممکن است تا 7 سال پس از درگیری شروع علائم بیماری طول بکشد.
برخی از شایع ترین علائم مرتبط با لیشمانیوز در سگ ها:
- کاهش وزن و اشتها
- ضعف و بی حالی
- تب متناوب
- کم خونی
- پوسته پوسته شدن و ریزش مو در اطراف چشم، گوش و بینی.
- ضایعات پوستی، مانند ندول ها، زخم ها و پوسته پوسته شدن (در مورد لیشمانیوز جلدی)
- مشکل در تنفس
- اسهال و استفراغ
- بزرگ شدن طحال و کبد
- مشکل در راه رفتن یا دویدن
- خونریزی از بینی، لثه یا پوست
- ورم ملتحمه (التهاب چشم)
- مشکلات کلیوی و کبدی
لیشمانیوز گربه سانان یک بیماری مزمن با علائم بالینی و ناهنجاری های بالینی پاتولوژیک مشابه مواردی است که در سگ ها مشاهده می شود.
دو یافته شایع بالینی در گربه ها، ضایعات پوستی مخاطی و لنفادنوپاتی و شایع ترین ناهنجاری بالینی پاتولوژیک هیپرگاماگلوبولینمی است. شایع ترین ضایعات پوستی مناطقی از طاسی با ریزش شدید پوست خشک است که معمولاً از سر شروع می شود و تا بقیه بدن گسترش می یابد. زخم نیز می تواند به ویژه در سر و اندام ایجاد شود. زخم روی گوش می تواند به میزان قابل توجهی خونریزی کند. .
تشخیص لیشمانیوز
برخی از رایج ترین آزمایش های مورد استفاده برای تشخیص لیشمانیوز:
1. آزمایشات سرولوژیکی
آزمایشهای سرولوژیکی برای تشخیص عفونت مفید هستند، اما همیشه نشان نمیدهند که سگ بیمار است یا نه. توجه به این نکته مهم است که سگها میتوانند بدون اینکه بیمار باشند آنتیبادیهای مثبتی برای لیشمانیا داشته باشند، زیرا میتوانند ناقلین بدون علامت باشند.
2. سیتولوژی
این آزمایش شامل نمونه برداری از ضایعات پوستی، غدد لنفاوی یا مغز استخوان برای بررسی زیر میکروسکوپ است. سیتولوژی می تواند وجود آماستیگوت ها (شکل درون سلولی لیشمانیا) را در بافت ها تشخیص دهد.
3. بیوپسی
این آزمایش شامل برداشتن نمونه بافت برای بررسی زیر میکروسکوپ برای تشخیص وجود لیشمانیا آماستیگوت است.
4. PCR
این آزمایش ماده ژنتیکی لیشمانیا را در نمونه های خون، مغز استخوان یا سایر بافت ها تشخیص می دهد.
- توجه به این نکته ضروری است که هیچ آزمایش تشخیصی به تنهایی کاملاً دقیق نیست، بنابراین چندین آزمایش اغلب به صورت ترکیبی برای افزایش دقت تشخیصی استفاده می شود. علاوه بر این، تشخیص لیشمانیوز در سگ ها به دلیل انواع علائم و احتمال اینکه سگ ها ناقل بدون علامت باشند، می تواند دشوار باشد. به همین دلیل، آزمایش های تشخیصی منظم برای سگ هایی که در مناطق آندمیک لیشمانیوز زندگی می کنند توصیه می شود.
درمان لیشمانیوز
یکی از جدی ترین عواقب لیشمانیوز نارسایی کلیه است. درمان سریع احتمال بروز نارسایی کلیه را کاهش می دهد.
درمان لیشمانیوز در سگ ها بر کاهش بار انگل و ترمیم آسیب های پوستی در صورت بروز زخم متمرکز است. داروهای انتخابی اول برای درمان لیشمانیا مگلومین آنتیمونات، آلوپورینول، آمفوتریسین B یا ترکیبی از هر دو هستند. در صورت مقاومت به درمان، میلتفوسین می تواند تجویز شود. این داروها باید با دقت مصرف شوند زیرا بسیار سمی هستند. هنگامی که بیمار تثبیت شد، باید تحت نظر باشد زیرا خطر شدید عود دوباره بیماری وجود دارد.
در درمان گربه ها برای لیشمانیوز درمان تجربی با استفاده از آلوپورینول (10 میلی گرم بر کیلوگرم)، PO، دو بار در روز به مدت حداقل 6 ماه استفاده شده است. (اغلب بدون عوارض جانبی گزارش شده است.)
پیشگیری از لیشمانیوز
- دوری از مناطق پرخطر
- استفاده از مواد دافع پشه.
- واکسیناسیون
- تست های تشخیصی دوره ای
- بهداشت مناسب
*مهم است که به یاد داشته باشید که هیچ اقدام پیشگیرانه ای 100٪ مؤثر نیست، اما ترکیب چند مورد از آنها می تواند به طور قابل توجهی شانس عفونت را کاهش دهد.
به طور کلی، لیشمانیوز یک بیماری جدی در سگ ها است که می تواند بسیاری از سیستم های بدن را تحت تاثیر قرار دهد و نیاز به مراقبت های دامپزشکی تخصصی و اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر عفونت دارد. با این حال، سگ های آلوده به لیشمانیوز می توانند زندگی عادی و شادی داشته باشند و با درمان مناسب سال ها زندگی کنند.